Gary Paul Nabhan - Tác giả nhiều đầu sách về lịch sử tự nhiên/văn hóa

Tiểu sử và sự nghiệp của Gary Paul Nabhan

1. Tiểu Sử và Xuất Thân

Gary Paul Nabhan sinh năm 1952. Ông là người Mỹ (U.S.) sinh ra tại Gary, Indiana. Ông là người Mỹ gốc Li-băng (Lebanese American) thế hệ thứ nhất, là cháu của những người tị nạn Li-băng và Syria.

Dù từng bỏ học cấp ba, Nabhan sau đó có cơ hội theo học tại Cornell College ở Iowa trong 18 tháng, và trong thời gian đó, ông làm việc tại trụ sở của Ngày Trái Đất đầu tiên (the first Earth Day) tại Washington DC. Ông chuyển đến Arizona, tốt nghiệp Cử nhân Sinh học Môi trường (B.A. in Environmental Biology) tại Prescott College năm 1974, và kể từ đó ông sinh sống tại bang này. Ông tiếp tục lấy bằng Thạc sĩ Khoa học Thực vật (M.S. in plant sciences, 1978) và Tiến sĩ Khoa học Tài nguyên Vùng Đất Khô (Ph.D. in the interdisciplinary arid lands resource sciences, 1983) tại Đại học Arizona.

Ngoài vai trò học thuật, ông còn là một Tu sĩ Phan Sinh Đại Kết (Ecumenical Franciscan Brother). Hiện tại, ông sống ở Patagonia, Arizona cùng vợ là nhà sinh thái học văn hóa Laurie Monti. Tại đây, ông canh tác nhiều loại trái cây và các giống cây di truyền có nguồn gốc từ vùng Sứ mệnh Tây Ban Nha và quê hương Trung Đông của tổ tiên mình.

2. Sự Nghiệp và Lĩnh Vực Nghiên Cứu

Gary Paul Nabhan là Nhà Sinh thái học Nông nghiệp (Agricultural Ecologist) và Dân tộc học Thực vật (Ethnobotanist).

Lĩnh vực nghiên cứu chính của ông tập trung vào sự tương tác giữa đa dạng sinh học và đa dạng văn hóa ở vùng Tây Nam khô hạn biên giới Mỹ/Mexico. Ông được coi là người tiên phong trong phong trào thực phẩm địa phương (local food movement) và phong trào bảo tồn hạt giống gia truyền (heirloom seed saving movement).

Ông đã nắm giữ nhiều vị trí quan trọng:

• Đồng sáng lập Native Seeds/SEARCH (1982-1993), một tổ chức phi lợi nhuận bảo tồn các loài thực vật nông nghiệp địa phương ở Tây Nam cùng với kiến thức sử dụng chúng.
• Phục vụ tại Vườn Bách thảo Sa mạc (Desert Botanical Garden) và Bảo tàng Sa mạc Arizona-Sonora (Arizona-Sonora Desert Museum). Nghiên cứu của ông đã giúp Thư ký Bruce Babbitt tạo ra Đài tưởng niệm Quốc gia Rừng Ironwood (Ironwood Forest National Monument).
• Giám đốc sáng lập Trung tâm Môi trường Bền vững tại Đại học Northern Arizona (2000-2008).
• Hiện đang giữ Ghế Chủ tịch Kellogg về An ninh Lương thực và Nước tại Vùng Biên giới Tây Nam (Kellogg Endowed Chair in Southwestern Borderlands Food and Water Security) tại Đại học Arizona.
• Ông cũng là người sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Thực phẩm Khu vực và xúc tiến việc UNESCO công nhận Tucson là Thành phố Ẩm thực (City of Gastronomy) đầu tiên của Hoa Kỳ.
• Ông đã đóng góp đáng kể trong việc cảnh báo về vấn đề suy giảm vật thụ phấn (pollinator decline), sáng lập Chiến dịch Vật Thụ Phấn Bị Lãng Quên (Forgotten Pollinators Campaign).

Phong cách sáng tác của Gary Paul Nabhan

Gary Paul Nabhan được biết đến là một nhà tự nhiên học văn học (literary naturalist) và thi sĩ trữ tình của vùng Tây Nam nước Mỹ.

Văn phong của ông được đặc trưng bởi sự kết hợp giữa:

• Khoa học và Văn hóa: Ông là một trong những nhà văn phi hư cấu sáng tạo đầu tiên liên kết sự mất mát đa dạng sinh học với sự mất mát đa dạng văn hóa.
• Cảm xúc và Hài hước: Trong các tác phẩm như Mesquite, ông sử dụng hài hước và suy tư chiêm nghiệm. Các tác phẩm của ông kết hợp khoa học tiên tiến với sự pha trộn hào phóng của sự hài hước và trí tuệ dân gian.
• Giàu tính biểu tượng: Tác phẩm của ông được mô tả là ma thuật, khoa học, ký ức và phép màu, sử dụng ngôn từ mới mẻ và những nhận thức sâu sắc.
• Ông còn sáng tác thơ ca và truyện ngụ ngôn.

Tầm ảnh hưởng của Gary Paul Nabhan

Nabhan đã đóng vai trò xúc tác trong phong trào bảo tồn hợp tác đa văn hóa (multicultural, collaborative conservation movement). Ông là một trong những nhà văn đầu tiên liên kết sự mất mát đa dạng sinh học với sự mất mát đa dạng văn hóa.

Ông đã nhận được nhiều giải thưởng uy tín, chứng minh cho sự kết hợp độc đáo giữa khoa học, bảo tồn và văn học của mình:

• MacArthur Fellowship (1990–1995).
• John Burroughs Medal for Nature Writing (1986).
• Pew Scholarship for Conservation and the Environment (1991).
• Lannan Literary Award (1999).
• William L. Brown Award (2021), được trao bởi Vườn Bách thảo Missouri vì những đóng góp xuất sắc trong lĩnh vực bảo tồn tài nguyên di truyền và sử dụng cây trồng.
• Ông cũng được vinh danh trong danh sách Utne Reader visionary (2011).

Các tác phẩm nổi bật của Gary Paul Nabhan

Gary Paul Nabhan là tác giả và đồng tác giả của nhiều đầu sách về lịch sử tự nhiên/văn hóa, nổi bật trong đó có:

• Chile, Clove, and Cardamom: A Gastronomic Journey Into the Fragrances and Flavors of Desert Cuisines (2024, đồng tác giả).
• Against the American Grain: A Borderlands History of Resistance (2024).
• Agave Spirits: The Past, Present and Future of Mezcals (2023, đồng tác giả). (Cuốn sách này đã giành Giải thưởng James Beard Media Award 2024).
• The Nature of Desert Nature (2020).
• Mesquite: An Arboreal Love Affair (2018).
• Food from the Radical Center: Healing Our Land and Communities (2018).
• Food, Genes, and Culture – Eating Right for Your Origins (2013) (Tựa tiếng việt: Thức Ăn, Gen Và Văn Hóa - Ẩm Thực Về Với Cội Nguồn)
• The Forgotten Pollinators (1996, đồng tác giả).
• Gathering the Desert (1985).